Sarna

Opis

Sarcodon imbricatus, powszechnie znany jako sarna, to duży, naziemny grzyb charakteryzujący się łuskowatym kapeluszem i hymenoforem w postaci kolców. Jest to gatunek mikoryzowy, tworzący symbiozę z drzewami iglastymi, zwłaszcza sosnami i świerkami. W Polsce jest to gatunek pospolity, choć jego występowanie może być zmienne w zależności od regionu i warunków środowiskowych. Młode owocniki są jadalne, ale starsze stają się gorzkie i łykowate. W niektórych krajach jest ceniony kulinarnie, w innych uważany za niejadalny ze względu na gorycz.

Jak identyfikować

Kapelusz

Kapelusz o średnicy 5-30 cm, początkowo wypukły, później płaski, a u starszych egzemplarzy wklęsły lub lejkowaty. Powierzchnia kapelusza pokryta jest dużymi, ciemnobrązowymi lub czarnobrązowymi, odstającymi łuskami, które są ułożone dachówkowato na jaśniejszym, szarobrązowym lub beżowym tle. Brzeg kapelusza często podwinięty, nieregularny. U młodych owocników łuski są mniej wyraźne.

Blaszki

Brak blaszek. Hymenofor składa się z gęstych, kruchych kolców o długości 0,5-1,5 cm, zbiegających na trzon. Kolce są początkowo białawe, później szarobrązowe, łatwo odłamujące się.

Trzon

Trzon centralny lub lekko ekscentryczny, gruby, pełny, cylindryczny lub maczugowaty, o wysokości 5-15 cm i średnicy 2-6 cm. Powierzchnia trzonu jest gładka lub lekko włóknista, barwy podobnej do kapelusza, ale jaśniejsza, często z ciemniejszą podstawą. U podstawy trzonu często widoczne są resztki grzybni.

Miąższ

Miąższ gruby, jędrny, białawy lub szarawy, u starszych owocników staje się twardy i łykowaty. Po przekrojeniu może lekko różowieć lub brązowieć. Zapach przyjemny, korzenny, przypominający maggi lub lubczyk. Smak u młodych owocników łagodny, u starszych gorzki.

Owocnik

Owocnik duży, mięsisty, o wyraźnie łuskowatym kapeluszu i kolczastym hymenoforze. Zazwyczaj pojedynczy, ale czasem rośnie w grupach.

Siedlisko

Rośnie na ziemi w lasach iglastych, zwłaszcza pod sosnami i świerkami, rzadziej pod jodłami. Preferuje gleby piaszczyste i kwaśne. Występuje pojedynczo lub w rozproszonych grupach. Jest to gatunek mikoryzowy.

Kluczowe fakty

• Powierzchnia kapelusza: Łuskowate, dachówkowato ułożone, ciemnobrązowe łuski na jaśniejszym tle
• Forma wzrostu: Pojedynczo lub w rozproszonych grupach
• Odcisk zarodników: Brązowy
• Kolor ciała: Kapelusz: szarobrązowy do ciemnobrązowego; Kolce: białawe do szarobrązowych; Trzon: jaśniejszy niż kapelusz, szarobrązowy
• Zapach: Korzenny, przyjemny
• Zmiana koloru po przecięciu: Może lekko różowieć lub brązowieć po przekrojeniu
• Wysokość: 5-15 cm
• Średnica kapelusza: 5-30 cm
• Sposób odżywiania: Mikoryzowy

Szybkie sprawdzenie

• Zapach: Korzenny, przypominający maggi lub lubczyk
• Owocowanie: Od sierpnia do listopada
• Podłoże: Ziemia, pod drzewami iglastymi

Gdzie znaleźć

Wskazówki znajdowania

Podobne gatunki

Klasyfikacja naukowa

Typ

Basidiomycota

Klasa

Agaricomycetes

Rząd

Thelephorales

Rodzina

Bankeraceae

Rodzaj

Sarcodon

Informacje o przechowywaniu

• Max temperatura: 4°C
• Czas zamrażania: 6 miesięcy
• Min temperatura: 0°C
• Chłodzenie: 3 dni

Jak czyścić

Oczyścić kapelusz z ziemi i igliwia za pomocą szczoteczki lub wilgotnej ściereczki. Kolce można delikatnie usunąć, zwłaszcza jeśli są już ciemne i kruche, ponieważ mogą nadać potrawie gorzki smak. Nie myć pod bieżącą wodą, aby uniknąć nasiąknięcia wodą.

Poznaj Sarna