วิธีระบุ เห็ดขี้ควาย, เห็ดตับเต่าขาว, เห็ดตับเต่าดำ

เพื่อระบุ เห็ดขี้ควาย, เห็ดตับเต่าขาว, เห็ดตับเต่าดำ (Leccinum scabrum) อย่างถูกต้อง ให้ตรวจสอบลักษณะแต่ละข้อตามลำดับ การระบุชนิดผิดเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของพิษเห็ด ดังนั้นให้ตรวจสอบกับหลายแหล่งเสมอ

การระบุชนิดทีละขั้น

1. 1

   หมวก

   รูปร่าง สี เนื้อสัมผัส และเส้นผ่านศูนย์กลาง

   หมวกเห็ดมีขนาด 5-15 เซนติเมตร (บางครั้งอาจถึง 20 เซนติเมตร) รูปร่างโค้งมนในระยะแรกและแผ่กว้างขึ้นเมื่อแก่ ผิวหมวกเรียบถึงมีรอยย่นเล็กน้อย สีน้ำตาลอ่อนถึงน้ำตาลเข้ม อาจมีสีเทาอมน้ำตาลหรือน้ำตาลอมเหลือง ผิวหมวกมักจะแห้งและด้าน แต่บางครั้งอาจเหนียวเล็กน้อยเมื่อเปียกน้ำ ขอบหมวกมักจะยื่นเกินท่อเล็กน้อย

2. 2

   ใบเห็ด

   การติดกับก้าน สี และระยะห่าง

   ไม่มีครีบเห็ด แต่มีท่อ (tubes) สีขาวถึงขาวอมเทาในระยะแรก และเปลี่ยนเป็นสีเทาอมเหลืองหรือน้ำตาลอมเทาเมื่อแก่ รูท่อ (pores) มีขนาดเล็กและกลม สีเดียวกับท่อ ไม่เปลี่ยนสีเมื่อถูกกด

3. 3

   ก้าน

   ความยาว รูปร่าง พื้นผิว และวงแหวน

   ก้านเห็ดสูง 5-20 เซนติเมตร หนา 1-3 เซนติเมตร รูปร่างทรงกระบอกหรือเรียวขึ้นเล็กน้อยที่โคน สีขาวถึงขาวอมเทา ปกคลุมด้วยเกล็ดเล็กๆ (scabers) สีดำหรือน้ำตาลเข้ม ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของเห็ดในสกุล Leccinum เกล็ดเหล่านี้จะหนาแน่นขึ้นที่ส่วนบนของก้าน เนื้อก้านแข็งและเหนียว โดยเฉพาะส่วนโคน

4. 4

   เนื้อเห็ด

   สี เนื้อสัมผัส และปฏิกิริยาเมื่อตัด

   เนื้อเห็ดสีขาวถึงขาวอมเทา ไม่เปลี่ยนสีเมื่อถูกตัดหรือช้ำ หรืออาจเปลี่ยนเป็นสีชมพูอมเทาจางๆ กลิ่นอ่อน รสชาติอ่อนนุ่ม

5. 5

   ดอกเห็ด

   รูปแบบการเติบโตโดยรวม

   ดอกเห็ดมีลักษณะเป็นหมวกและก้าน ไม่มีวงแหวนหรือปลอกหุ้มดอกเห็ด

6. 6

   ที่อยู่อาศัย

   ที่ที่มันเติบโตและบนวัสดุใด

   เป็นเห็ดไมคอร์ไรซาที่เจริญเติบโตบนพื้นดินในป่าผลัดใบและป่าผสม โดยเฉพาะอย่างยิ่งใต้ต้นเบิร์ช (Betula spp.) พบได้ทั้งในป่าธรรมชาติและสวนสาธารณะ

ข้อเท็จจริงสำคัญ

พื้นผิวหมวก

เรียบถึงมีรอยย่นเล็กน้อย, แห้งถึงเหนียวเล็กน้อยเมื่อเปียก

รูปแบบการเจริญเติบโต

เดี่ยวหรือเป็นกลุ่มเล็กๆ

รอยสปอร์

น้ำตาลอมเหลืองถึงน้ำตาลมะกอก

สีลำตัว

หมวกสีน้ำตาลอ่อนถึงน้ำตาลเข้ม, ก้านสีขาวมีเกล็ดดำ

กลิ่น

อ่อน

การเปลี่ยนสีเมื่อตัด

ไม่เปลี่ยนสี หรือเปลี่ยนเป็นสีชมพูอมเทาจางๆ

ความสูง

5-20 เซนติเมตร

เส้นผ่านศูนย์กลางหมวก

5-15 เซนติเมตร

ลักษณะของดอกเห็ด

• การติดของครีบ: ไม่มีครีบเห็ด แต่มีท่อ (tubes) ที่ติดกับก้าน
• รูปร่างก้าน: ทรงกระบอกหรือเรียวขึ้นเล็กน้อยที่โคน
• พื้นผิวก้าน: มีเกล็ด (scabers) สีดำหรือน้ำตาลเข้มปกคลุม
• วงแหวน: ไม่มี
• หน้าตัดก้าน: แข็งและเหนียว

สำรวจ เห็ดขี้ควาย, เห็ดตับเต่าขาว, เห็ดตับเต่าดำ