Masz zdjęcie? Rozpoznaj grzyby natychmiast w aplikacji Mushby
Otwórz aplikacjęOpis
Lejówka dymna (Clitocybe nebularis) to pospolity grzyb blaszkowy, szeroko rozpowszechniony w lasach liściastych i iglastych Europy, Ameryki Północnej i Azji. Charakteryzuje się dużymi owocnikami o szarawym zabarwieniu i specyficznym, często opisywanym jako nieprzyjemny, zapachem. Jest to gatunek kontrowersyjny pod względem jadalności, przez wielu uważany za niejadalny lub warunkowo jadalny po odpowiedniej obróbce, ze względu na potencjalne wywoływanie dolegliwości żołądkowo-jelitowych u niektórych osób. W przeszłości była klasyfikowana do rodzaju Clitocybe, jednak badania filogenetyczne sugerują jej przynależność do rodzaju Lepista, choć nazwa Clitocybe nebularis jest nadal powszechnie używana.
Jak identyfikować
- Kapelusz
- Kapelusz o średnicy 5-20 cm, początkowo wypukły, później płaski, często z garbkiem na środku, a u starszych egzemplarzy wklęsły lub lejkowaty. Brzeg kapelusza podwinięty, później falisty. Powierzchnia gładka, matowa, sucha, w kolorze od szarego, szarobrązowego do dymnoszarego, często z jaśniejszym brzegiem. Może być lekko oszroniona.
- Blaszki
- Blaszki gęste, wąskie, zbiegające na trzon, początkowo białawe, kremowe, później żółtawe lub szarokremowe. Łatwo oddzielają się od miąższu kapelusza.
- Trzon
- Trzon o wysokości 5-15 cm i grubości 1-4 cm, cylindryczny, często zgrubiały u podstawy, pełny, włóknisty. Powierzchnia trzonu gładka lub lekko włóknista, barwy podobnej do kapelusza, ale jaśniejsza, często z białym nalotem u podstawy.
- Miąższ
- Miąższ gruby, biały, jędrny, niezmienny po przekrojeniu. Zapach charakterystyczny, silny, często opisywany jako nieprzyjemny, mączny, ziemisty, a nawet stęchły lub przypominający zapach sera pleśniowego. Smak łagodny, ale niektórzy odczuwają go jako gorzkawy lub cierpki.
- Owocnik
- Owocnik lejówki dymnej jest duży, mięsisty, o barwie od szarej do szarobrązowej, często z dymnym odcieniem. Występuje zazwyczaj w grupach, często tworząc tzw. czarcie kręgi.
- Siedlisko
- Saprotrof, rośnie na ziemi w lasach liściastych i iglastych, często w miejscach bogatych w próchnicę, na opadłych liściach, igliwiu, resztkach drewna. Preferuje gleby wapienne. Występuje pojedynczo lub w dużych grupach, często w czarcich kręgach.
Kluczowe fakty
- Powierzchnia kapelusza: Gładka, matowa, sucha, lekko oszroniona
- Forma wzrostu: Pojedynczo lub w grupach, często w czarcich kręgach
- Odcisk zarodników: Biały do kremowego
- Kolor ciała: Szary, szarobrązowy, dymnoszary
- Zapach: Silny, mączny, ziemisty, stęchły, nieprzyjemny
- Zmiana koloru po przecięciu: Nie zmienia koloru
- Wysokość: 5-15 cm
- Średnica kapelusza: 5-20 cm
- Sposób odżywiania: Saprotroficzny
Trujący
Umiarkowana toksycznośćLejówka dymna jest gatunkiem kontrowersyjnym pod względem jadalności. U wielu osób wywołuje dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha. Objawy te mogą pojawić się nawet po ugotowaniu. Zawiera substancje, które mogą być drażniące dla układu pokarmowego. Niektórzy tolerują ją po długotrwałym gotowaniu i odlaniu pierwszej wody, jednak ze względu na ryzyko zatrucia, nie jest zalecana do spożycia, zwłaszcza dla osób wrażliwych lub początkujących grzybiarzy. W niektórych krajach jest uważana za niejadalną lub nawet lekko trującą. Zawsze należy zachować ostrożność i w razie wątpliwości zrezygnować ze spożycia.
Szybkie sprawdzenie
- Zapach: Silny, mączny, ziemisty, stęchły, nieprzyjemny
- Owocowanie: Jesień (wrzesień-listopad)
- Podłoże: Ziemia, ściółka leśna
Gdzie znaleźć
Lasy liściaste
Szczególnie pod bukami i dębami, w miejscach z grubą warstwą opadłych liści.
Lasy iglaste
Pod sosnami i świerkami, na ściółce iglastej, często w pobliżu mchu.
Parki i ogrody
W rzadkich przypadkach można ją znaleźć w starych parkach i zaniedbanych ogrodach, gdzie występuje odpowiednia warstwa próchnicy.
Wskazówki znajdowania
Okres występowania
Lejówka dymna owocuje od września do listopada, często aż do pierwszych przymrozków.
Charakterystyczny zapach
Silny, specyficzny zapach jest kluczową cechą identyfikacyjną, pomagającą odróżnić ją od innych gatunków.
Występowanie w grupach
Często rośnie w dużych skupiskach lub czarcich kręgach, co ułatwia jej znalezienie.
Podobne gatunki
Gąska szara
grzyb z rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)
Znany również jako: Tricholoma portentosum
Lejówka szarawa
grzyb z rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)
Znany również jako: Clitocybe odora
Lejówka liściowa
grzyb z rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)
Znany również jako: Clitocybe phyllophila
Klasyfikacja naukowa
- Typ
- Basidiomycota
- Klasa
- Agaricomycetes
- Rząd
- Agaricales
- Rodzina
- Tricholomataceae
- Rodzaj
- Clitocybe (lub Lepista)
Poznaj Lejówka dymna
Rozpoznawaj grzyby wszędzie
Bezpłatnie na iOS, Android i w sieci. Rozpoznawanie po zdjęciu, pełna baza danych i Twoja osobista kolekcja.