Heb je een foto? Identificeer paddenstoelen direct met de Mushby-app
App openenBeschrijving
De Grote Stinkzwam (Phallus impudicus) is een opvallende en wijdverspreide paddenstoel die behoort tot de familie Phallaceae. De naam 'stinkzwam' verwijst naar de intense, onaangename geur die de volwassen paddenstoel verspreidt, vergelijkbaar met die van rottend vlees of uitwerpselen. Deze geur dient om insecten, voornamelijk vliegen, aan te trekken die de slijmerige sporenmassa (gleba) verspreiden. De levenscyclus begint als een 'duivelsei', een witachtig, eivormig stadium dat gedeeltelijk ondergronds leeft. Uit dit ei barst een sponsachtige steel met een geleiachtige hoed tevoorschijn. Hoewel de geur voor mensen afstotelijk is, is de paddenstoel in het jonge 'duivelsei'-stadium eetbaar na verwijdering van de geleiachtige laag.
Hoe te identificeren
- Hoed
- De hoed is conisch tot klokvormig, 3-5 cm hoog, bedekt met een olijfgroene tot donkergroene, slijmerige gleba. Onder de gleba is de hoed witachtig, netvormig geplooid en aan de top geperforeerd. Naarmate de gleba door insecten wordt verwijderd, wordt de witte, netvormige structuur van de hoed zichtbaar.
- Lamellen
- Geen lamellen (gills) aanwezig. De sporen worden geproduceerd in de slijmerige gleba op de hoed.
- Steel
- De steel is cilindrisch, hol, sponsachtig en broos, 10-20 cm hoog en 2-4 cm dik. De kleur is wit tot crèmekleurig. De basis van de steel is omgeven door de restanten van het 'duivelsei' (volva), die wit en leerachtig zijn.
- Vlees
- In het 'duivelsei'-stadium is het vlees wit en stevig, omgeven door een geleiachtige laag. De steel van de volwassen paddenstoel is sponsachtig en hol, wit tot crèmekleurig.
- Vruchtlichaam
- Het vruchtlichaam van de Grote Stinkzwam doorloopt twee duidelijke stadia. Het jonge stadium, bekend als het 'duivelsei', is bolvormig tot eivormig, witachtig tot lichtbruin, 4-8 cm hoog en 3-6 cm breed, gedeeltelijk ondergronds. Het is omgeven door een taaie, leerachtige buitenhuid (peridium) die bij doorsnijden een geleiachtige laag en de rudimentaire steel en hoed onthult. Bij volwassenheid barst het peridium open en komt een sponsachtige, holle steel tevoorschijn, bekroond met een conische hoed bedekt met een donkergroene, slijmerige, sterk ruikende sporenmassa (gleba).
- Habitat
- Saprotroof, groeit op dood organisch materiaal, vaak in bossen (loof- en naaldbossen), parken, tuinen en langs bosranden. Voorkeur voor humusrijke, verstoorde bodems, vaak in de buurt van houtsnippers of rottend hout. Kan zowel solitair als in kleine groepen voorkomen.
Belangrijke feiten
- Hoedoppervlak: Slijmerig, olijfgroen tot donkergroen (gleba), daaronder wit, netvormig geplooid
- Groeivorm: Solitair of in kleine groepen
- Sporenafdruk: Olijfgroen tot donkergroen (in de slijmerige gleba)
- Lichaamskleur: Wit tot crèmekleurig (steel en 'duivelsei'), olijfgroen (gleba)
- Geur: Sterk onaangenaam (volwassen), mild (duivelsei)
- Kleurverandering bij snijden: Niet van toepassing
- Hoogte: 10-20 cm (volwassen steel)
- Hoed diameter: 3-5 cm (hoed)
- Voedingswijze: Saprotroof
Veilig
VeiligDe Grote Stinkzwam is in het jonge 'duivelsei'-stadium eetbaar, mits de buitenste lagen (peridium en gelei) volledig zijn verwijderd. Het resterende witte, stevige deel heeft een milde, radijsachtige smaak. De volwassen paddenstoel, met zijn slijmerige, stinkende gleba, wordt als oneetbaar beschouwd vanwege de onaangename geur en textuur, hoewel het niet giftig is. Er zijn geen bekende toxinen in Phallus impudicus die schadelijk zijn voor de mens. Echter, de geur kan bij sommige mensen misselijkheid veroorzaken.
Snelle controle
- Geur: Sterk onaangenaam, lijkend op rottend vlees of uitwerpselen (volwassen stadium); mild radijsachtig (duivelsei-stadium)
- Vruchtvorming: Zomer tot herfst (juli-november)
- Substraat: Dood organisch materiaal, humusrijke bodem, houtsnippers
Waar te vinden
Loofbossen
Vaak te vinden in humusrijke bodems onder loofbomen zoals beuken en eiken.
Naaldbossen
Kan ook voorkomen in naaldbossen, vooral op plaatsen met veel strooisel en rottend hout.
Parken en tuinen
Groeit vaak in stedelijke gebieden waar veel organisch materiaal aanwezig is, zoals houtsnippers in borders.
Bosranden
Voorkeur voor verstoorde grond en overgangen tussen open en beboste gebieden.
Zoektips
Zoek naar 'duivelseieren'
In het vroege stadium zijn de witte, eivormige vruchtlichamen vaak gedeeltelijk begraven in de grond of tussen bladafval. Ze zijn minder opvallend dan de volwassen paddenstoel, maar missen de sterke geur.
Volg je neus
De volwassen Grote Stinkzwam is onmiskenbaar door zijn penetrante geur. Deze geur kan je van een afstand naar de paddenstoel leiden.
Controleer verstoorde grond
De Grote Stinkzwam gedijt goed op plaatsen waar de bodem is omgewoeld, zoals langs paden, in houtsnipperpaden of op plekken waar bomen zijn gekapt.
Seizoen
De Grote Stinkzwam verschijnt voornamelijk in de zomer en herfst, van juli tot november, afhankelijk van de weersomstandigheden.
Vergelijkbare soorten
Heksenkringzwam
Schimmel
Ook bekend als: Mutinus caninus
Netstinkzwam
Schimmel
Ook bekend als: Phallus indusiatus
Kleine Stinkzwam
Schimmel
Ook bekend als: Phallus hadriani
Wetenschappelijke classificatie
- Stam
- Basidiomycota
- Klasse
- Agaricomycetes
- Orde
- Phallales
- Familie
- Phallaceae
- Geslacht
- Phallus
Bewaarinformatie
- Max temperatuur: 4°C
- Vriestijd: 6 maanden
- Min temperatuur: 0°C
- Koeling: 3 dagen
Hoe schoon te maken
Indien men de Grote Stinkzwam in het 'duivelsei'-stadium wil consumeren, dient men de buitenste leerachtige laag en de geleiachtige binnenlaag volledig te verwijderen. Dit kan door het ei voorzichtig te pellen. Het resterende witte, stevige deel kan vervolgens worden afgespoeld onder koud water. De volwassen paddenstoel met de slijmerige gleba is niet geschikt voor consumptie.
Ontdek Grote Stinkzwam
Identificeer paddenstoelen overal
Gratis op iOS, Android en web. Foto-identificatie, complete database en je persoonlijke collectie.