Bir mantar fotoğrafı çektiniz mi? Mushby uygulamasıyla anında tanımlayın
Uygulamayı açAçıklama
Gyromitra gigas, Gyromitra cinsine ait, ilkbaharda ortaya çıkan büyük ve buruşuk bir keseli mantardır (Ascomycetes). Halk arasında 'yalancı kuzu göbeği' olarak bilinir ve Gyromitra esculenta türüne kıyasla daha az toksin içerdiği düşünülse de, çiğ veya yetersiz pişirilmiş tüketimi ciddi zehirlenmelere yol açabilir. Genellikle dağlık bölgelerde, kar erimeleriyle birlikte meşe, kayın ve çam gibi ağaçların altında bulunur.
Nasıl tanımlanır
- Şapka
- Şapka kısmı koyu kahverengiden tarçın kahverengisine kadar değişen renklerde olabilir. Yüzeyi pürüzlü, oluklu ve beyin benzeri kıvrımlara sahiptir. Şekli oldukça değişkendir, bazen neredeyse yuvarlak, bazen birkaç büyük lobdan oluşur. Kenarları sapa doğru içe kıvrık veya serbest olabilir. Genel olarak Gyromitra esculenta'dan daha açık renkli ve daha az kırmızımsı tonlara sahiptir.
- Lameller
- Gyromitra gigas bir keseli mantar olduğu için şapka kısmının alt yüzeyinde belirgin lameller (gill) bulunmaz. Sporlar şapka yüzeyindeki askuslarda üretilir.
- Sap
- Sap kısmı 3-8 cm yüksekliğinde ve 2-5 cm kalınlığında, beyazımsı veya açık krem rengindedir. Düzensiz bir şekilde buruşuk veya yivli olabilir. İç kısmı boş, odacıklı veya pamuksu bir dokuya sahip olabilir. Şapkaya oranla daha kısa ve kalındır.
- Et
- Etli kısmı ince, kırılgan ve beyazımsıdır. Özel bir kokusu veya tadı yoktur (çiğ tadına bakılmamalıdır).
- Sporofor
- Genellikle 5-15 cm genişliğinde ve 5-10 cm yüksekliğinde düzensiz şekilli bir şapkaya sahiptir. Çoğunlukla beyin benzeri, katlanmış ve loblu, kahverenginin farklı tonlarında bir yapıdadır. Beyazımsı, kısa ve kalın bir sapa bağlanır. İç kısmı boşlukludur.
- Yaşam alanı
- Çoğunlukla kozalaklı ağaçların (özellikle ladin ve çam) veya nadiren geniş yapraklı ağaçların (meşe, kayın) eteklerinde, kar erimeleriyle birlikte ortaya çıkar. Kumlu veya tınlı topraklarda, ağaç köklerinin yakınında veya çürüyen odunların üzerinde büyüyebilir. Tek başına veya küçük gruplar halinde bulunur.
Temel bilgiler
- Şapka yüzeyi: Kıvrımlı, buruşuk, beyin benzeri
- Büyüme formu: Tek başına veya dağınık gruplar halinde
- Spor izi: Beyaz
- Gövde rengi: Açık kahverengiden koyu kahverengiye, bej sap
- Koku: Hafif mantar kokulu
- Et çürümesi: Değişmez
- Yükseklik: 8-15 cm (sap ve şapka dahil)
- Şapka çapı: 5-15 cm
- Besin alımı: Saprobik (çürükçül) veya mikorizal (tartışmalı)
Zehirli
ÖlümcülGyromitra gigas, Gyromitra esculenta kadar olmasa da, gyromitrin adı verilen toksinler içerir. Bu toksinler hidrolizle monometilhidrazin (MMH) adlı uçucu ve kanserojen bir bileşiğe dönüşür. MMH, merkezi sinir sistemi, karaciğer ve böbrekler üzerinde toksik etkilere sahiptir. Zehirlenme belirtileri tüketimden 2-12 saat sonra ortaya çıkar ve mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı, baş ağrısı, baş dönmesi, yorgunluk ve kas kramplarıdır. Ağır vakalarda konvülsiyonlar, koma ve ölüm görülebilir. Kesinlikle çiğ tüketilmemelidir. Suyu kaynatarak (ventile edilmiş bir alanda) toksik bileşiklerin buharlaşması sağlanabilir, ancak bu yöntem toksinleri tamamen yok etmez ve riskleri sıfıra indirmez. Yetersiz pişirme veya buharların solunması dahi zehirlenmeye yol açabilir. Çok dikkatli olunmalı ve mümkünse tüketilmemelidir.
Hızlı kontrol
- Koku: Hafif ve hoş (çiğ kokusu kesinliikle solunmamalıdır)
- Meyveleme: İlkbahar, kar erimesinden sonra
- Substrat: Toprak, çürüyen odun (çoğunlukla kozalaklı ağaçların altında)
Nerede bulunur
Kuzey Yarımküre
Avrupa ve Kuzey Amerika'nın soğuk ve ılıman bölgelerinde yayılış gösterir. Özellikle dağlık ve yüksek rakımlı ormanlarda bulunur.
Türkiye
Karadeniz, Doğu Anadolu ve Akdeniz'in yüksek rakımlı bölgelerindeki kozalaklı ormanlarda (çam, ladin) kar erimeleri döneminde nadiren rastlanabilir.
Bulma ipuçları
Mevsimsellik
Genellikle ilkbahar başlarında, kar erime döneminin hemen ardından (Mart-Mayıs ayları) ortaya çıkar. Nadiren sonbaharda da görülebilir.
Büyüme Yeri
Kozalaklı ağaçların (çam, ladin) altındaki topraklarda, genellikle kumlu veya organik maddece zengin topraklarda arayın. Çürüyen odunlara yakın yerlerde de bulunabilir.
Ayırt Edici Özellikler
Büyük, beyin benzeri, kahverengi şapkası ve kısa, kalın, beyazımsı sapı ile diğer mantarlardan ayrılır. Rengi Adi Sahte Morel'den (Gyromitra esculenta) daha açık tonlardadır.
Uyarı
Toplama konusunda deneyimli değilseniz kesinlikle toplarken dikkatli olun ve uzman bir mycologdan yardım alın. Zehirli türlerle karıştırılma riski çok yüksektir.
Benzer türler
Kuzu Göbeği
Gyromitra
Diğer adları: Gerçek Kuzu Göbeği Mantarı
Adi Sahte Morel
Gyromitra esculenta
Diğer adları: Beyin Mantarı
Gyromitra infula
Gyromitra
Diğer adları: Piskopos Şapkalı Mantar
Bilimsel sınıflandırma
- Şube
- Ascomycota
- Sınıf
- Ascomycetes
- Takım
- Pezizales
- Aile
- Discinaceae
- Cins
- Gyromitra
Dev Sahte Morel hakkında daha fazlası
Her yerde mantarları tanımlayın
iOS, Android ve Web'de ücretsiz. Fotoğrafla tanımlama, tam veritabanı ve kişisel koleksiyonunuz.