วิธีระบุ เห็ดปลวก

เพื่อระบุ เห็ดปลวก (Termitomyces) อย่างถูกต้อง ให้ตรวจสอบลักษณะแต่ละข้อตามลำดับ การระบุชนิดผิดเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของพิษเห็ด ดังนั้นให้ตรวจสอบกับหลายแหล่งเสมอ

การระบุชนิดทีละขั้น

1. 1

   หมวก

   รูปร่าง สี เนื้อสัมผัส และเส้นผ่านศูนย์กลาง

   หมวกเห็ดมีขนาดตั้งแต่ 2-30 เซนติเมตร หรือใหญ่กว่านั้นในบางชนิด รูปร่างของหมวกอาจเป็นรูปกรวยคว่ำ รูปกระทะคว่ำ หรือแบนราบเมื่อแก่ บางชนิดมีปุ่มแหลมตรงกลาง (umbo) ผิวหมวกอาจเรียบหรือมีเกล็ดเล็กน้อย สีของหมวกแตกต่างกันไปตั้งแต่สีขาว สีครีม สีน้ำตาลอ่อน ไปจนถึงสีน้ำตาลเข้ม

2. 2

   ใบเห็ด

   การติดกับก้าน สี และระยะห่าง

   ครีบเห็ดมีสีขาวหรือขาวอมชมพูอ่อนถึงสีน้ำตาลอ่อนเมื่อแก่ ติดกับก้าน (adnate) หรือเว้าเข้าหาก้าน (adnexed) ครีบมีลักษณะถี่และบาง

3. 3

   ก้าน

   ความยาว รูปร่าง พื้นผิว และวงแหวน

   ก้านเห็ดมีขนาดและรูปร่างแตกต่างกันไปตามชนิด โดยทั่วไปมีความยาวตั้งแต่ 5-30 เซนติเมตร หรือยาวกว่านั้นในบางชนิด เส้นผ่านศูนย์กลาง 1-5 เซนติเมตร ก้านมีสีขาวหรือสีเดียวกับหมวก ผิวเรียบหรือมีขนละเอียด บางชนิดมีวงแหวน (annulus) ที่ก้าน แต่ลักษณะเด่นที่สำคัญคือมีรากเทียม (pseudorhiza) ที่ยาวลงไปในดินเชื่อมต่อกับรังเห็ดของปลวก รากเทียมนี้อาจยาวได้ถึง 1 เมตร

4. 4

   เนื้อเห็ด

   สี เนื้อสัมผัส และปฏิกิริยาเมื่อตัด

   เนื้อเห็ดมีสีขาวหรือขาวอมเหลืองอ่อน นุ่มและแน่น มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว

5. 5

   ดอกเห็ด

   รูปแบบการเติบโตโดยรวม

   ดอกเห็ดมีขนาดและรูปร่างหลากหลายขึ้นอยู่กับชนิดและระยะการเจริญเติบโต โดยทั่วไปมีลักษณะเป็นหมวกและก้านที่ชัดเจน

6. 6

   ที่อยู่อาศัย

   ที่ที่มันเติบโตและบนวัสดุใด

   เห็ดปลวกเจริญเติบโตบนรังเห็ด (fungus comb) ที่สร้างโดยปลวกในวงศ์ Termitidae โดยเฉพาะในป่าดิบชื้น ป่าเบญจพรรณ และทุ่งหญ้าในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน

ข้อเท็จจริงสำคัญ

พื้นผิวหมวก

เรียบหรือมีเกล็ดเล็กน้อย บางชนิดมีปุ่มแหลมตรงกลาง

รูปแบบการเจริญเติบโต

เดี่ยวหรือเป็นกลุ่ม

รอยสปอร์

สีชมพูอ่อนถึงสีน้ำตาลอมชมพู

สีลำตัว

สีขาว สีครีม สีน้ำตาลอ่อนถึงเข้ม

กลิ่น

หอมอ่อนๆ

การเปลี่ยนสีเมื่อตัด

ไม่เปลี่ยนสีเมื่อช้ำ

ความสูง

5-30 เซนติเมตร (รวมรากเทียมอาจยาวกว่า 1 เมตร)

เส้นผ่านศูนย์กลางหมวก

2-30 เซนติเมตร

ลักษณะของดอกเห็ด

• การติดของครีบ: ติดกับก้าน (adnate) หรือเว้าเข้าหาก้าน (adnexed)
• รูปร่างก้าน: ทรงกระบอก หรือเรียวขึ้น/ลงเล็กน้อย
• พื้นผิวก้าน: เรียบหรือมีขนละเอียด
• วงแหวน: บางชนิดมีวงแหวน (annulus) ที่ก้าน แต่ไม่เด่นชัดเท่าเห็ดพิษบางชนิด
• หน้าตัดก้าน: กลม

สำรวจ เห็ดปลวก