มีรูปถ่ายแล้ว? ระบุเห็ดทันทีด้วยแอป Mushby
เปิดแอปคำอธิบาย
เห็ดปลวก (Termitomyces spp.) เป็นเห็ดในวงศ์ Lyophyllaceae ที่มีความสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัยกัน (symbiotic relationship) กับปลวกในวงศ์ Termitidae โดยเฉพาะปลวกในสกุล Macrotermes, Odontotermes และ Microtermes เห็ดเหล่านี้เป็นแหล่งอาหารหลักของปลวก และปลวกก็ช่วยในการเพาะเลี้ยงเห็ดโดยการนำวัสดุพืชมาสร้างรังเห็ด (fungus comb) เห็ดปลวกมีลักษณะเด่นคือมีรากเทียม (pseudorhiza) ที่ยาวลงไปในดินเชื่อมต่อกับรังเห็ดของปลวก เห็ดปลวกเป็นที่รู้จักและนิยมบริโภคอย่างกว้างขวางในหลายประเทศแถบเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน โดยเฉพาะในเอเชียและแอฟริกา เนื่องจากมีรสชาติอร่อย เนื้อสัมผัสดี และมีคุณค่าทางโภชนาการสูง
วิธีการระบุ
- หมวก
- หมวกเห็ดมีขนาดตั้งแต่ 2-30 เซนติเมตร หรือใหญ่กว่านั้นในบางชนิด รูปร่างของหมวกอาจเป็นรูปกรวยคว่ำ รูปกระทะคว่ำ หรือแบนราบเมื่อแก่ บางชนิดมีปุ่มแหลมตรงกลาง (umbo) ผิวหมวกอาจเรียบหรือมีเกล็ดเล็กน้อย สีของหมวกแตกต่างกันไปตั้งแต่สีขาว สีครีม สีน้ำตาลอ่อน ไปจนถึงสีน้ำตาลเข้ม
- ใบเห็ด
- ครีบเห็ดมีสีขาวหรือขาวอมชมพูอ่อนถึงสีน้ำตาลอ่อนเมื่อแก่ ติดกับก้าน (adnate) หรือเว้าเข้าหาก้าน (adnexed) ครีบมีลักษณะถี่และบาง
- ก้าน
- ก้านเห็ดมีขนาดและรูปร่างแตกต่างกันไปตามชนิด โดยทั่วไปมีความยาวตั้งแต่ 5-30 เซนติเมตร หรือยาวกว่านั้นในบางชนิด เส้นผ่านศูนย์กลาง 1-5 เซนติเมตร ก้านมีสีขาวหรือสีเดียวกับหมวก ผิวเรียบหรือมีขนละเอียด บางชนิดมีวงแหวน (annulus) ที่ก้าน แต่ลักษณะเด่นที่สำคัญคือมีรากเทียม (pseudorhiza) ที่ยาวลงไปในดินเชื่อมต่อกับรังเห็ดของปลวก รากเทียมนี้อาจยาวได้ถึง 1 เมตร
- เนื้อเห็ด
- เนื้อเห็ดมีสีขาวหรือขาวอมเหลืองอ่อน นุ่มและแน่น มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว
- ดอกเห็ด
- ดอกเห็ดมีขนาดและรูปร่างหลากหลายขึ้นอยู่กับชนิดและระยะการเจริญเติบโต โดยทั่วไปมีลักษณะเป็นหมวกและก้านที่ชัดเจน
- ที่อยู่อาศัย
- เห็ดปลวกเจริญเติบโตบนรังเห็ด (fungus comb) ที่สร้างโดยปลวกในวงศ์ Termitidae โดยเฉพาะในป่าดิบชื้น ป่าเบญจพรรณ และทุ่งหญ้าในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน
ข้อเท็จจริงสำคัญ
- พื้นผิวหมวก: เรียบหรือมีเกล็ดเล็กน้อย บางชนิดมีปุ่มแหลมตรงกลาง
- รูปแบบการเจริญเติบโต: เดี่ยวหรือเป็นกลุ่ม
- รอยสปอร์: สีชมพูอ่อนถึงสีน้ำตาลอมชมพู
- สีลำตัว: สีขาว สีครีม สีน้ำตาลอ่อนถึงเข้ม
- กลิ่น: หอมอ่อนๆ
- การเปลี่ยนสีเมื่อตัด: ไม่เปลี่ยนสีเมื่อช้ำ
- ความสูง: 5-30 เซนติเมตร (รวมรากเทียมอาจยาวกว่า 1 เมตร)
- เส้นผ่านศูนย์กลางหมวก: 2-30 เซนติเมตร
- วิธีการได้รับสารอาหาร: พึ่งพาอาศัยปลวก (symbiotic relationship) โดยปลวกนำวัสดุพืชมาเพาะเลี้ยงเห็ด
ปลอดภัย
ปลอดภัยเห็ดปลวกส่วนใหญ่เป็นเห็ดที่กินได้และมีรสชาติดี อย่างไรก็ตาม ควรระมัดระวังในการเก็บเห็ดจากธรรมชาติ เนื่องจากอาจมีเห็ดพิษบางชนิดที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน เช่น เห็ดในสกุล Amanita ซึ่งมีพิษร้ายแรงถึงชีวิตได้ การบริโภคเห็ดปลวกที่เน่าเสียหรือปนเปื้อนอาจทำให้เกิดอาการท้องเสียได้
ตรวจสอบด่วน
- กลิ่น: หอมอ่อนๆ คล้ายดินหรือเห็ดสด
- การออกผล: ออกดอกเดี่ยวหรือเป็นกลุ่มใกล้รังปลวก
- สับสเตรต: เจริญเติบโตบนรังเห็ดของปลวกใต้ดิน
สถานที่พบ
ป่าดิบชื้น
พบได้ทั่วไปในป่าดิบชื้นที่มีความชื้นสูงและมีกิจกรรมของปลวก
ป่าเบญจพรรณ
พบได้ในป่าเบญจพรรณที่มีการกระจายตัวของปลวก
ทุ่งหญ้า
บางชนิดสามารถพบได้ในทุ่งหญ้าที่มีรังปลวกใต้ดิน
เคล็ดลับการค้นหา
สังเกตกิจกรรมปลวก
เห็ดปลวกจะขึ้นใกล้กับรังปลวก ดังนั้นการสังเกตบริเวณที่มีปลวกอาศัยอยู่หรือมีจอมปลวกจะช่วยเพิ่มโอกาสในการพบเห็ด
ช่วงเวลาที่เหมาะสม
เห็ดปลวกมักจะออกดอกในช่วงฤดูฝน โดยเฉพาะหลังฝนตกหนัก
ตรวจสอบรากเทียม
เมื่อพบเห็ดที่สงสัยว่าเป็นเห็ดปลวก ให้ลองขุดดูรากเทียมที่ยาวลงไปในดิน ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของเห็ดสกุลนี้
สายพันธุ์ที่คล้ายกัน
เห็ดระโงกพิษ
เห็ดในสกุล Amanita
เรียกอีกชื่อว่า: เห็ดไข่หงส์, เห็ดระโงกหิน
เห็ดไข่ห่าน
เห็ดในสกุล Amanita
เรียกอีกชื่อว่า: เห็ดระโงกเหลือง
การจำแนกทางวิทยาศาสตร์
- ไฟลัม
- Basidiomycota
- ชั้น
- Agaricomycetes
- อันดับ
- Agaricales
- วงศ์
- Lyophyllaceae
- สกุล
- Termitomyces
ข้อมูลการเก็บรักษา
- อุณหภูมิสูงสุด: 4
- ระยะเวลาแช่แข็ง: 6 เดือน
- อุณหภูมิต่ำสุด: 0
- การแช่เย็น: 5-7 วัน
วิธีทำความสะอาด
ทำความสะอาดเห็ดปลวกโดยใช้แปรงขนนุ่มปัดเศษดินและสิ่งสกปรกออก หรือใช้ผ้าชุบน้ำหมาดๆ เช็ดเบาๆ หลีกเลี่ยงการล้างด้วยน้ำโดยตรงหากไม่จำเป็น เพราะจะทำให้เห็ดดูดซับน้ำและเสียรสชาติได้ง่าย หากจำเป็นต้องล้าง ให้ล้างอย่างรวดเร็วและซับให้แห้งทันที
สำรวจ เห็ดปลวก
ระบุเห็ดได้ทุกที่
ฟรีบน iOS, Android และเว็บ ระบุชนิดจากรูปถ่าย ฐานข้อมูลครบถ้วน และคอลเลกชันส่วนตัวของคุณ